W UCK WUM przeprowadzamy zabiegi przeszczepiania wątroby, nerek, trzustki, szpiku, rogówki, płuca, serca oraz transplantacje wielonarządowe, zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Jest to możliwe dzięki wybitnym zespołom transplantacyjnym oraz nowoczesnej aparaturze. Zespołom, które potrafią pracować wspólnie w ekstremalnie trudnych sytuacjach wymagających sprawnej koordynacji i planowania. Tak było w styczniu 2024 roku, kiedy jednego dnia w naszych klinikach przeszczepiono 6 wątrób, 7 nerek, serce, płuca i trzustkę! W ciągu 24 godzin piętnastu pacjentów dostało szansę na nowe życie - jeden z nich otrzymał dwa narządy (więcej informacji).
Po udanym przeszczepieniu narządu pacjenci mogą prowadzić normalne życie, kontynuować naukę, wrócić do pracy, mieć hobby, podróżować.
WUM dziś - lider i innowator
W 2025 roku nasi specjaliści przeszczepili 22 serca, w tym 9 serc pediatrycznych; 7 płuc; 428 wątrób, w tym 15 fragmentów wątroby pochodzących od żywych dawców; 240 nerek, w tym 22 pochodzących od żywych dawców; 16 trzustek. W sumie to 713 przeszczepień, co daje prawie 1/3 transplantacji wykonanych w tym roku w całym kraju.
Każdy przeszczepiony narząd to szansa na nowe życie, dlatego nasi specjaliści poszukują coraz bardziej innowacyjnych metod transplantacyjnych. Zespół z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby UCK WUM przeprowadził pierwsze na świecie przeszczepienie wspomagające wątroby u chorej po urazie własnego narządu w wyniku wypadku komunikacyjnego (więcej informacji). W klinice ruszył też program przeszczepień fragmentu wątroby od żywego dawcy dla dorosłego biorcy (więcej informacji).
Z kolei specjaliści z Kliniki Chirurgii Serca, Klatki Piersiowej i Transplantologii UCK WUM do transportu serc do przeszczepienia wykorzystują zaawansowany system OCS Heart, który pozwala utrzymywać pobrane serce poza organizmem, w stanie metabolicznie aktywnym, nawet do 12 godzin (więcej informacji).
Pierwsza operacja i pierwsza pacjentka
Operację 26 stycznia 1966 r. wykonał zespół pod kierownictwem znakomitego chirurga prof. Jana Nielubowicza z I Katedry i Kliniki Chirurgicznej, w ścisłej współpracy z zespołem internistyczno-nefrologicznym prof. Tadeusza Orłowskiego z I Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych.
Biorczynią była 18-letnia Danuta Milewska, której dwa miesiące przed transplantacją wycięto nerki z powodu poważnej infekcji. Od tego momentu była poddawana uciążliwym wielogodzinnym dializom, powtarzanym kilka razy w tygodniu. Dawcą nerki była kobieta zmarła w wyniku odniesionych obrażeń w wypadku samochodowym. Sama transplantacja trwała zaledwie kilkadziesiąt minut.
Klinika z długą historią i sukcesami
I Katedra i Klinika Chirurgiczna na stałe zapisała się w historii polskiej transplantologii. Po pierwszym w Polsce udanym przeszczepieniu nerki, specjaliści z tej kliniki wykonali jeszcze m.in.: pierwsze w Polsce jednoczesne przeszczepienie trzustki i nerki (1988 r.), pierwszą w Polsce alotransplantację komórkową przytarczyc (1990 r.), pierwsze w Polsce laparoskopowe pobranie nerki od żywego dawcy (2003 r.).
Spadkobierczynią i kontynuatorką jej dorobku kliniczno-naukowego jest Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej UCK WUM, którą obecnie kieruje prof. Zbigniew Gałązka.
Klinika jest wiodącym ośrodkiem w zakresie chirurgii naczyniowej, endokrynologicznej, transplantacyjnej i małoinwazyjnej. Działalność lecznicza obejmuje pełne spektrum operacji podstawowych i wysokospecjalistycznych. Każdego roku wykonuje około 2000 zabiegów.
W 2019 r. w klinice przeprowadzono unikalną na skalę światową operację autoretransplantacji nerki przeszczepionej z jej pozaustrojową rekonstrukcją naczyniową, w 2021 r. unikalną operację usunięcia chorej nerki z jednoczesnym przeszczepieniem, w listopadzie zeszłego roku operację jednoczesnego przeszczepienia dorosłemu biorcy dwóch połączonych ze sobą nerek (en-bloc), które zostały pobrane od zmarłego dawcy pediatrycznego. Tego typu operacje są rzadkością i w Polsce, i na świecie. Jak ważna w transplantologii jest odwaga do przekraczania granic?
Prof. Zbigniew Gałązka: Odwaga i entuzjazm powinny kroczyć równolegle z rozwagą. Niezależnie od tego, czy mówimy o transplantologii, czy innej dziedzinie medycyny, zwłaszcza zabiegowej. To daje postęp, ale jednocześnie bezpieczeństwo dla naszych chorych.
Klinika jest jedynym ośrodkiem w Polsce, w którym wykonuje się zarówno przeszczepienia nerek u chorych z zaawansowanymi zmianami miażdżycowymi, jak i wewnątrznaczyniowe leczenie tętniaków oraz zwężeń wszystkich tętnic po transplantacji narządów. Jak udało się państwu tego dokonać?
Prof. Zbigniew Gałązka: Klinika od chwili powstania w nowej lokalizacji w CSK przy ul. Banacha w 1975 roku łączy profil naczyniowy i profil transplantacyjny. Przez 50 lat udało się nam zdobyć doświadczenie, które jest ewenementem w skali kraju. Jako biorcy przeszczepów kwalifikowane są coraz częściej osoby w bardziej zaawansowanym wieku. To powoduje, że wśród biorców znacznie częściej niż kiedyś występują osoby chorujące na miażdżycę, której obecność może doprowadzić np. do ich dyskwalifikacji jako kandydatów do przeszczepienia. Potrafimy, zarówno metodami klasycznymi otwartymi, jak i nowoczesnymi wewnątrznaczyniowymi przygotować tych chorych do przeszczepienia. Potrafimy wreszcie bezpiecznie leczyć tych chorych z powikłań naczyniowych, jakie mogą pojawić się po przeszczepieniu zarówno we wczesnym okresie, jak i w odległym czasie po transplantacji.
W jakim kierunku będzie rozwijała się transplantologia?
Prof. Zbigniew Gałązka: Z całą pewnością należy lepiej wykorzystać istniejący potencjał dawstwa narządów od dawców zmarłych, m.in. poprzez lepszą identyfikację potencjalnych dawców, a także poprzez aktywizację ośrodków w Polsce, które posiadają potencjał dawstwa, ale nie uczestniczą w programie pobierania i przeszczepiania narządów. Kolejnym elementem, jest propagowanie żywego dawstwa. W Polsce nerki pozyskiwane od żyjących dawców (najczęściej są to przeszczepienia rodzinne) stanowią 5-8%, podczas gdy np. w ośrodkach Skandynawii odsetek ten przekracza 25%.
Przyszłość transplantologii? Możliwości jest wiele. A do tego każdy narząd ma swoją specyfikę rozwojową. Może w niedalekiej przyszłości będą powszechnie wykonywane ksenotransplantacje genetycznie modyfikowanych narządów pochodzących od zwierząt, może będą to wysublimowane urządzenia mechaniczne korzystające z nano- i biotechnologii, może będziemy przeszczepiać drukowane narządy, a może będziemy potrafili wytwarzać immunotolerancję w taki sposób, że aloprzeszczepy nie będą przez nasze organizmy rozpoznawane jako „obce” i nie będzie konieczności stosowania immunosupresji?
Więcej informacji o operacji autoretransplantacji nerki przeszczepionej z jej pozaustrojową rekonstrukcją naczyniową
Więcej informacji o unikalnej operacji usunięcia chorej nerki z jednoczesnym przeszczepieniem
Więcej informacji o operacji jednoczesnego przeszczepienia dorosłemu biorcy obu połączonych ze sobą nerek (en-bloc)
Jednostki kliniczne WUM wykonujące przeszczepienia narządowe
- Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby, Centralny Szpital Kliniczny
- Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej, Centralny Szpital Kliniczny
- Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej, Szpital Kliniczny Dzieciątka Jezus
- Klinika Chirurgii Serca, Klatki Piersiowej i Transplantologii, Centralny Szpital Kliniczny
Jednostki kliniczne WUM ściśle współpracujące w zakresie transplantologii
- Klinika Hepatologii i Chorób Wewnętrznych, Katedry Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby
- Klinika Nefrologii, Dializoterapii i Chorób Wewnętrznych, Centralny Szpital Kliniczny
- Klinika Transplantologii, Immunologii, Nefrologii i Chorób Wewnętrznych, Szpital Kliniczny Dzieciątka Jezus
Jednostki kliniczne WUM wykonujące przeszczepienia komórkowe i tkanek
- Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych, Centralny Szpital Kliniczny
- Katedra i Klinika Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii, Dziecięcy Szpital Kliniczny
- Katedra i Klinika Okulistyki, SP Kliniczny Szpital Okulistyczny
- Katedra i Klinika Okulistyki, Szpital Kliniczny Dzieciątka Jezus