Organizatorem konferencji, która odbyło się 24 września w auli WUM, był Instytut Ochrony Zdrowia we współpracy z Wydziałem Nauk o Zdrowiu WUM oraz Związkiem Powiatów Polskich i Ambasadą Ukrainy.
Patronatu wydarzeniu udzielili m.in.: Wiceprezes Rady Ministrów Minister Obrony Narodowej, Wiceprezes Rady Ministrów Minister Cyfryzacji, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Minister - Członek Rady Ministrów Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Minister Zdrowia, Ministerstwo Aktywów Państwowych oraz Rektor WUM.
O czym dyskutowano w czasie konferencji
Głównymi tematami wydarzenia było przygotowanie samorządów do ochrony ludności, utrzymania ciągłości usług publicznych, skutecznej komunikacji z mieszkańcami oraz współpracy ze służbami.
W trakcie konferencji głos zabrali przedstawiciele administracji publicznej, w tym resortu obrony narodowej, cyfryzacji, zdrowia oraz województwa mazowieckiego, a także reprezentanci środowisk akademickich i samorządowych, wojskowi oraz eksperci zajmujący się bezpieczeństwem i obronnością.
Szczególnym elementem konferencji były wystąpienia samorządowców z Ukrainy, którzy dzielili się dobrymi praktykami i narzędziami wspierającymi zarządzanie kryzysowe na poziomie lokalnym i regionalnym.
Ukraińskie doświadczenia wsparciem dla polskiego systemu bezpieczeństwa
– Chciałbym delegacji ukraińskiej podziękować, bo dzisiaj ofiarujecie całej Europie coś naprawdę niesamowitego, czyli czas – podkreślił Cezary Tomczyk, sekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej. – Robimy wszystko, żeby was wesprzeć i ta pomoc na pewno ze strony Europy nie ustanie. Dla nas pomoc Ukrainie jest dzisiaj absolutną koniecznością.
Cezary Tomczyk zaznaczył też, że to samorządy pozostają pierwszą linią reagowania w sytuacjach nadzwyczajnych, dlatego kluczowe znaczenie dla odporności państwa ma rozwijanie ich kompetencji, zasobów oraz zdolności do skutecznego działania.
Prof. Robert Gałązkowski, dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu i inicjator konferencji podkreślał, że choć Polska nie doświadczyła dotąd najpoważniejszych skutków konfliktu zbrojnego w Ukrainie, musi przygotowywać się na różnego rodzaju sytuacje kryzysowe, takie jak zagrożenia hybrydowe czy ataki terrorystyczne. Dlatego tak kluczowe znaczenie ma budowanie odporności społeczeństwa, rozwijanie procedur reagowania oraz wzmacnianie współpracy między samorządami, służbami i instytucjami publicznymi. A tego możemy nauczyć się od przedstawicieli ukraińskich instytucji.
– To spotkanie ma charakter absolutnie wyjątkowy. Przyjechali do nas nasi przyjaciele, którzy od wybuchu wojny w Ukrainie, zarządzają społecznościami lokalnymi na różnym poziomie, będąc permanentnie atakowani. Dzisiaj usłyszymy świadectwa, których nie zobaczymy w telewizji, nie przeczytamy w książkach. Dziękuję, że jesteście tu z nami, bo w ten sposób budujemy wspólną odporność – podkreślał profesor Gałązkowski.
Wspólna odpowiedzialność za bezpieczeństwo państwa
– Obecność na konferencji przedstawicieli administracji rządowej, samorządów, służb, środowiska naukowego oraz uczelni pokazuje, że nasze działania i kwestia bezpieczeństwa nie powinny mieć granic politycznych i administracyjnych. A budowanie tego bezpieczeństwa jest naszym codziennym, wspólnym zadaniem – zaznaczył z kolei rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego prof. Rafał Krenke.
Rektor zwrócił uwagę, że wojna to nie tylko działania militarne, ale również kryzys humanitarny, społeczny i zdrowotny, dlatego instytucje medyczne odgrywają kluczową rolę w przygotowaniu kraju na sytuacje nadzwyczajne.
W wystąpieniu rektora szczególnie wybrzmiała wartość doświadczeń ukraińskich samorządowców i liderów ochrony zdrowia, którzy od lat funkcjonują w warunkach wojny. Ich wiedza dotycząca organizacji opieki medycznej, ewakuacji ludności, działania szpitali oraz zarządzania kryzysowego może pomóc Polsce lepiej przygotować się na różnego rodzaju zagrożenia.
– Naszym obowiązkiem jako obywateli, naukowców, urzędników jest wyciąganie wniosków z tych doświadczeń – podkreślił profesor Krenke.
Odporność państwa zaczyna się na poziomie lokalnym
Jan Grabiec, szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów podkreślił, że temat konferencji trafnie odzwierciedla współczesne wyzwania stojące przed państwem i samorządami.
– Samorząd jest fundamentem polskiego państwa i z całą pewnością jest fundamentem wszelkich działań kryzysowych – zaznaczył, dodając, że doświadczenia ostatnich lat, w tym powodzi na Dolnym Śląsku, pokazały, jak duże znaczenie mają sprawne przywództwo, gotowość organizacyjna i szybkie podejmowanie decyzji na poziomie lokalnym.
Jednak wyzwaniem pozostaje nieprzewidywalny charakter współczesnych zagrożeń oraz ograniczony czas na przygotowanie się do potencjalnych kryzysów. Dlatego szczególne znaczenie mają doświadczenia ukraińskich samorządów.
– Aż 90 procent środków, które przeznaczamy na program ochrony ludności, obrony cywilnej, trafia do samorządów. Na Mazowszu w ciągu zaledwie roku do samorządów trafiło na to ponad miliard złotych na budowę obiektów zbiorowej, modernizację obiektów zbiorowej ochrony, na ekspertyzy dotyczące tych obiektów, na konkretne projekty budowlane, na doposażenie magazynów w sprzęt – przypomniał z kolei wojewoda mazowiecki Mariusz Frankowski.
Jak jednak zauważył wojewoda, dla budowania bezpieczeństwa równie ważne jak inwestycje w infrastrukturę, jest również kształtowanie postaw i edukacja mieszkańców wspólnot lokalnych.
Dr hab. Paweł Kowal, prof. ISP PAN, pełnomocnik rządu ds. Odbudowy Ukrainy, przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu oraz Rady ds. Współpracy z Ukrainą, także podkreślał, że bezpieczeństwo państwa opiera się nie tylko na wydatkach obronnych i działaniach rządu, ale także na sprawnie funkcjonującej obronie cywilnej oraz zaangażowaniu lokalnych społeczności: od parafii, poprzez koła gospodyń wiejskich aż po ochotnicze straże pożarne. A także na zaangażowaniu jednostek, które wiedzą, jak działać w sytuacjach zagrożenia.
Współpraca i wymiana doświadczeń na rzecz bezpieczeństwa
Ambasador Ukrainy Polsce Wasyl Bodnar wyraził nadzieję, że doświadczenia ukraińskich samorządów, zdobywane w warunkach wojny i ogromnych strat, mogą pomóc innym krajom lepiej przygotować się na sytuacje kryzysowe. Wśród najważniejszych wniosków wymienił rozwój infrastruktury ochronnej, obrony przeciwlotniczej oraz skuteczną walkę z dezinformacją, która często poprzedza działania militarne. Podziękował też Polsce za współpracę i wsparcie.
Perspektywa ukraińska
W czasie konferencji odbyły się sesje z udziałem przedstawicieli samorządów ukraińskich. W trakcie pierwszej opowiadano m.in. o tum, jakie decyzje trzeba było podejmować w pierwszych godzinach i dniach, jak wyglądało zarządzanie miastem i regionem po wybuchu wojny, jak organizowano współpracę z administracją centralną, służbami i mieszkańcami.
W kolejnej poruszono temat m.in. organizacji ewakuacji ludności, relokacji mieszkańców i tworzeniu miejsc czasowego pobytu, zabezpieczaniu dzieci, seniorów, osób chorych i z niepełnosprawnościami.
Sesje trzecią poświęcono m.in. ciągłości działania urzędów i podstawowych usług publicznych, ochronie infrastruktury krytycznej i reagowaniu na zakłócenia, funkcjonowaniu edukacji, opieki społecznej i ochrony zdrowia, utrzymaniu podstawowych usług dla mieszkańców mimo zniszczeń i zakłóceń.
W kolejnej skupiono się m.in. na komunikacji z mieszkańcami w sytuacji kryzysowej, przeciwdziałaniu chaosowi informacyjnemu i dezinformacji oraz organizacji pomocy humanitarnej.
Prelegentami byli: Tetyana Yehorova-Lutsenko, przewodnicząca Charkowskiej Rady Obwodowej; Mykola Lukashuk, przewodniczący Dniepropietrowskiej Rady Obwodowej; Svitlana Spazheva, szefowa administracji wojskowej sioła Pokrowskie; Andrii Druzhchenko z Rady Miejskiej Worozżbjańska Obwodu Sumskiego; Kostiantyn Havrylchuk z Rady Miasta Putyvl Obwodu Sumskiego; Tetiana Lebedieva, dyrektor generalna Czernihowskiego Obwodowego Szpitala Dziecięcego; Dmytro Butriy, pierwszy zastępca Szefa Chersońskiej Obwodowej Administracji Państwowej; Inna Butriy, zastępczyni dyrektora Agencji Rozwoju Regionalnego „Biuro Integracji Europejskiej” Obwodu Chersońskiego; Natalia Chornenka, zastępca burmistrza miasta Chersoń; Regina Kharchenko, sekretarz Rady Miejskiej Zaporoża (p.o. prezydenta miasta Zaporoża); Dmytro Pavlov, przewodniczący Rady Rejonu Pawłohradzkiego; Kovalenko Viktor, naczelnik Złoczowskiej Osiedlowej Administracji Wojskowej w Rejonie Bogoduchowskim; Mykola Diachenko z Rady Wiejskiej Nowobasansk, Przewodniczący Rady Wiejskiej; Andrii Holovach, sołtys wsi Kiińskiej Wspólnoty Terytorialnej.
Cyberbezpieczeństwo wyzwaniem dla samorządów
– Bez wątpienia tym elementem budowania szeroko pojętej odpowiedzialności za obywatela jest dzisiaj samorząd – powiedział podczas swojego wystąpienia Krzysztof Gawkowski, wicepremier i Minister Cyfryzacji. – A dzisiaj w obszarze administracji samorządowej największym zagrożenie, z którym mierzy się Polska, jest oczywiście świat cyfrowy.
Wicepremier przypomniał, że infrastruktura samorządowa w Polsce codziennie jest celem cyberataków, dlatego w odpowiedzi na te zagrożenia uruchomiono szereg inicjatyw finansowych wzmacniających ochronę m.in. Cyberbezpieczny Samorząd czy Cyberbezpieczne Wodociągi. Dodał jednak, że równie istotne jak finansowanie, jest wypracowanie skutecznych standardów i procedur chroniących infrastrukturę krytyczną.
Wicepremier zwrócił uwagę na jeszcze jedną ważną kwestię, mianowicie, że cyberbezpieczeństwo zaczyna się od wiedzy, świadomości zagrożeń i odpowiedzialnego korzystania z urządzeń cyfrowych oraz internetu przez każdego z nas.
– Jeżeli nie weźmiemy odpowiedzialności za higienę cyfrową na poziomie podstawowym, to nigdy nie będziemy cyberodpowiedzialni i cyberbezpieczni – podsumowywał wicepremier.
Polska perspektywa
W trakcie konferencji reprezentanci samorządów i instytucji mówili m.in. o najważniejszych wyzwaniach dla władz lokalnych w sytuacjach nadzwyczajnych, bezpieczeństwie zdrowotnym, zagrożeniach chemicznych, biologicznych, radiologicznych oraz nuklearnych w czasie wojny hybrydowej czy odporności operacyjnej.
Prelegentami byli:
- Anna Brzezińska, członkini Zarządu Województwa Mazowieckiego;
- Dr Agnieszka Tuderek-Kuleta, dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa w Ministerstwie Zdrowia;
- Prof. Bernard Wiśniewski, dyrektor Centrum Metodologii Badań Bezpieczeństwa Akademii WSB w Dąbrowie Górniczej oraz pracownik Akademii Pożarniczej w Warszawie;
- Radosław Maćkiewicz, dyrektor generalny Centralnego Ośrodka Informatyki;
- Dr hab. Jacek Siewiera, prof. Akademii Marynarki Wojennej z Akademii Marynarki Wojennej i Atlantic Council, Uniwersytet Oxfordzki;
- Wiesław Leśniakiewicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji;
- Tomasz Stojek, dyrektor Pionu Operacji Centralnego Ośrodka Informatyki;
- Stanisław Jastrzębski, przewodniczący Zarządu Związku Gmin Wiejskich RP, Wójt Gminy Długosiodło;
- Jerzy Jurczyński, koordynator projektów specjalnych PolandHelps, Honorowy Ambasador Miasta Charkowa w Polsce;
- gen. bryg. rez. dr Jarosław Kraszewski, prezes RBL Defence Polska;
- Adama Krzysztonia, wiceprezes Zarządu Związku Powiatów Polskich, Starosta Łańcuckiego;
- dr hab. Marcin Mikos, członek Zarządu PZU Życie SA;
- Grzegorz Pietruczuk, burmistrza Dzielnicy Warszawa – Bielany;
- Jacek Siemiończyka, zastępca dyrektora Centralnego Ośrodka Informatyki.
Pierwsza konferencja na temat odporności państwa w czasie wojny odbyła się w grudniu 2025 roku. Strona z relacją z przebiegu konferencji
Druga konferencja na temat odporności państwa czasie wojny odbyła się w kwietniu 2026 roku. Strona z relacją z przebiegu konferencji
