Konferencję zorganizował obchodzący w tym roku jubileusz 100‑lecia Wydział Farmaceutyczny naszej uczelni, wspólnie z Wydziałem Nauk o Zdrowiu WUM oraz Instytutem Ochrony Zdrowia. Wydarzenie zgromadziło ponad 300 uczestników. Gośćmi specjalnymi i prelegentami byli przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego, Naczelnej Rady Aptekarskiej, a także innych ważnych instytucji zajmującymi się obszarem zdrowia oraz farmacji.
Na system ochrony zdrowia należy patrzeć całościowo
– Przez długie lata ochrona zdrowia była traktowana jako kwestia sektorowa, a dyskusje na jej temat sprowadzały się do rozmów o pieniądzach. Mało kto patrzył na nią w sposób całościowy i strategiczny, wpisujący się w bezpieczeństwo państwa i społeczeństwa – podkreśliła wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk.
Wiceminister dodała, że do takiego spojrzenia i reorganizacji systemu po raz pierwszy zmusiła pandemia COVID‑19, a kolejnym impulsem okazała się agresja Rosji na Ukrainę.
– Tego typu wyzwania pokazują, że bezpieczeństwo to nie tylko wojsko i czołgi, ale też wydajny system ochrony zdrowia, jasno podzielone role między zawodami medycznymi oraz sprawny system koordynacji – podsumowała Katarzyna Kacperczyk
Ukraińskie doświadczenia jako lekcja odporności systemu zdrowia
Z kolei rektor WUM prof. Rafał Krenke zauważył, że obok bohaterstwa, jakie naród ukraiński okazuje w walce z agresorem, należy docenić także jego umiejętność szybkiej adaptacji do trudnych warunków.
– Ta perspektywa jest dla nas niezmiernie cenna i chcemy się od przyjaciół z Ukrainy uczyć. Choć oczywiście wolelibyśmy spotykać się w zupełnie innych okolicznościach, bo ani my, ani wy nie wybraliśmy rzeczywistości, z którą obecnie mierzy się nasza część Europy – powiedział profesor Krenke. I dodał: – Cieszę się, że to właśnie Warszawski Uniwersytet Medyczny stał się ważnym ośrodkiem transferu wiedzy na temat funkcjonowania ochrony zdrowia w realiach wojennych. Traktujemy to jako naszą odpowiedzialność i misję.
Na unikatowe doświadczenie Ukrainy w obszarze funkcjonowania państwa w czasie kryzysu zwrócił również uwagę prof. Robert Gałązkowski, kierownik Zakładu Ratownictwa Medycznego i współorganizator wydarzenia.
– To są ludzie, którzy powiedzą nam, co ich zaskoczyło, co próbowali robić, jakie popełnili błędy i w końcu podzielą się z nami rozwiązaniami, które wprowadzili. To są ludzie, którzy odpowiedzą na wasze pytania, nawet te najtrudniejsze – zaznaczył profesor Gałązkowski. I dodał: – Różne instytucje budują odporność państwa, natomiast ochrona zdrowia jest newralgicznym elementem systemu bezpieczeństwa, ponieważ zależy od niej to, ilu ludzi uda się uratować.
Nowa rola farmaceuty w systemie reagowania kryzysowego
– Umiejscowienie farmaceutów w strukturach obrony cywilnej, koordynacja i komunikacja pomiędzy farmaceutami a strukturami zarządzania kryzysowego, odpowiednia wiedza farmaceutów z zakresu działań w sytuacjach kryzysowych czy funkcjonowanie aptek – to tylko niektóre wyzwania, z którymi nasz zawód może mierzyć się w sytuacji kryzysowej – zaznaczył prof. Piotr Luliński, dziekan Wydziału Farmaceutycznego, współorganizator konferencji.
Dlatego dziekan wyraził nadzieję, że organizowana na WUM konferencja przyczyni się do wypracowania nowych rozwiązań systemowych, które wzmocnią rolę farmaceutów i aptek w budowaniu bezpieczeństwa państwa.
O tym, jak silnie współczesna medycyna uzależniona jest od dostępności leków oraz o tym, że ich brak w sytuacji kryzysowej - spowodowany np. przerwaniem łańcuchów dostaw - szybko stałby się poważnym problemem o skali ogólnospołecznej, mówił mgr farm. Łukasz Pietrzak, Główny Inspektor Farmaceutyczny. Podkreślał, że wojna w Ukrainie pokazuje, że konieczne jest przedefiniowanie roli aptek i uczynienie z nich miejsc, w których dodatkowo będą udzielane świadczenia zdrowotne.
– Już dziś farmaceuci w naszym kraju przyjmują 2 miliony pacjentów dziennie. W sytuacji kryzysowej farmaceuta, przygotowany nie tylko do wykonywania zawodu, ale także do pracy w roli specjalisty opieki medycznej, jest gotowy świadczyć inne usługi – powiedział Łukasz Pietrzak.
Apteki i farmaceuci – cisi bohaterowie ukraińskiego systemu odporności
Na to, że państwo doświadczające kryzysu nie jest w stanie skutecznie działać bez sprawnie działającego systemu aptek zwrócił też uwagę Mykola Hranovskyi, pierwszy sekretarz Ambasady Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej. Brak dostępu do leków oznacza bowiem brak właściwej opieki nad pacjentem. Przy okazji wyraził też wdzięczność dla ukraińskich farmaceutów.
– Ci, którzy na co dzień pracują w aptekach, muszą działać w warunkach ogromnego napięcia, niepewności i ryzyka. Wymaga to profesjonalizmu, cierpliwości i ogromnego zaangażowania. Można powiedzieć, że są to cisi bohaterowie, bo nie noszą mundurów i nie są uzbrojeni – powiedział Mykola Hranovskyi. Podziękował też za za organizację konferencji oraz za pomoc, której Polska udzieliła Ukrainie.
Za wsparcie i solidarność wobec Ukrainy, w imieniu własnym oraz Ministra Zdrowia Ukrainy, podziękowała także dr Iryna Mykychak, doradca ministra. Dodała, że konflikt, który trwa ponad 11 lat, mógł zniszczyć system ochrony zdrowia w Ukrainie, ale system ten przetrwał.
– Dziś mówimy jednak nie tylko o przetrwaniu, ale także o odporności: systemu, instytucji, ludzi, którzy codziennie podejmują decyzje dotyczące życia innych. W tym systemie farmaceuci i apteki mają szczególne miejsce. Są ważni nie tylko dla Ukrainy, ale i dla całej Europy – powiedziała dr Iryna Mykychak.
O czym dyskutowano w czasie konferencji
Wstępem do debat było wystąpienie Dominika Lakoty, naczelnego rzecznika odpowiedzialności zawodowej w Naczelnej Izbie Aptekarskiej oraz mgr. farm. Marcina Bochniarza, prezesa Podkarpackiej Okręgowej Rady Aptekarskiej w Rzeszowie o tym, dlaczego apteki powinny być elementem infrastruktury krytycznej państwa i czego nauczyła nas wojna w Ukrainie.
Pierwsza część dotyczyła miejsca farmaceuty w systemie bezpieczeństwa państwa. Rozpoczął ją mgr farm. Łukasz Pietrzak, który omówił znaczenie aptek w kontekście infrastruktury krytycznej. Następnie odbyła się dyskusja i sesja pytań, w której uczestniczyli: prof. Robert Gałązkowski, dr n. farm. Bożena Grimling, konsultant krajowy w dziedzinie farmacji aptecznej, mgr farm. Łukasz Pietrzak oraz mgr farm. Marian Witkowski, wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej, prezes Okręgowej Izby Aptekarskiej w Warszawie.
Na kolejną część złożyły się doświadczenia gości z Ukrainy: Edema Adamanova, dyrektoar Państwowego Centrum Eksperckiego Ministerstwa Zdrowia Ukrainy, Mykhailo Pasichnyka, zastępcy dyrektora Państwowego Centrum Ekspertów, Yulii Klymeniuk, ekspert ds. polityki farmaceutycznej i regulacji, członka rady Stowarzyszenia Farmaceutów Ukrainy oraz Natalii Tulynova, CEO i założycielki Fundacji Narodowa Agencja Pomocy Humanitarnej „Zdrowi”, którzy mówili m.in. o przerwaniu łańcuchów dostaw, brakach leków i substytucji terapii, zabezpieczeniu personelu i pacjentów oraz konieczności podejmowania decyzji bez wytycznych. Odbyła się również debata na temat ewolucji zarządzania apteką w warunkach kryzysu.
Była też sesja dotycząca przyszłości oraz projektu szkoleń na wypadek wojny i kryzysów, w tym m.in. postępowania przy zdarzeniach masowych czy komunikacji kryzysowej z pacjentem. W tej części głos zabrali: Anna Brzezińska, członek Zarządu Województwa Mazowieckiego, prof. Robert Gałązkowski, płk dr n. med. Arkadiusz Kosowski, dyrektor Departamentu Wojskowej Służby Zdrowia w Ministerstwie Obrony Narodowej oraz mgr farm. Marcin Repelewicz, prezes Dolnośląskiej Rady Aptekarskiej we Wrocławiu. Wystąpił także dr Grzegorz Cessak, prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.
Całość zamknęła debata ekspertów z udziałem Anny Brzezińskiej, prof. Roberta Gałązkowskiego, płk. dr. n. med. Arkadiusza Kosowskiego, mgr farm. Sylwii Lewandowskiej‑Pacheckiej, konsultant ds. farmacji aptecznej w woj. mazowieckim, mgr farm. Marcina Repelewicza, Mariana Witkowskiego oraz dr. n. farm. Jerzego Żabińskiego z Zakładu Chemii Organicznej i Fizycznej WUM i członka Naczelnej Rady Aptekarskiej.
Patronatu wydarzeniu udzielili: Minister Zdrowia, Ministerstwo Zdrowia Ukrainy, Ambasada Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej, Naczelna Izba Aptekarska, Okręgowa Izba Aptekarska w Warszawie, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne. Patronat honorowy objął Rektor WUM.
Pierwsza konferencja na temat bezpieczeństwa i organizacji systemu zdrowia w czasie wojny odbyła się w grudniu 2025 roku. Strona z relacją z przebiegu konferencji
