– 26 stycznia 1966 roku odbyła się pierwsza w naszym kraju udana transplantacja nerki przeprowadzona przez specjalistów z Akademii Medycznej w Warszawie – to przełom w historii polskiej medycyny. Od tego właśnie momentu rozpoczął się bardzo dynamiczny rozwój transplantologii w Polsce – zaznaczył przewodniczący komitetu naukowego i organizacyjnego konferencji prof. Zbigniew Gałązka, kierownik Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej UCK WUM.
Sympozjum zostało zorganizowane, aby przypomnieć to wydarzenie, istotne zarówno dla nauki, jak i poprawy życia pacjentów, oraz aby propagować ideę dawstwa i transplantacji narządów.
Sztafeta pokoleń w transplantologii
Jak podkreślił rektor WUM prof. Rafał Krenke sympozjum skłania do refleksji nad dorobkiem wielu pokoleń twórców polskiej transplantologii.
– Jesteśmy winni ogromną wdzięczność i szacunek wszystkim tym, którzy przez lata budowali fundamenty do rozwoju przeszczepiania narządów, nie tylko na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, ale w całej Polsce i na świecie – podkreślił prof. Rafał Krenke.
Przypominając ostatnie sukcesy naszej uczelni w dziedzinie transplantologii rektor dodał, że są one kontynuacją wysiłku pionierów, a jednocześnie wyrazem odpowiedzialności i zaangażowania obecnego pokolenia, które – podobnie jak ich poprzednicy – tworzy warunki pozwalające rozwijać się tej dziedzinie przez następne dekady.
– Bardzo liczę na to, że zrobimy jak najwięcej, żeby nasi następcy startowali z jak najwyższego poziomu – przyznał rektor.
Wspomnienia o profesorach Nielubowiczu i Orłowskim
Podzielili się nimi prof. Sławomir Nazarewski, prof. Andrzej Górski, prof. Jacek Szmidt, dr Zofia Rancewicz, prof. Leszek Pączek, prof. Magdalena Durlik, prof. Marek Krawczyk.
Z tych wspomnień wyłonił się portret profesora Jana Nielubowicza jako człowieka obdarzonego wieloma talentami, który podkreślał, że nie ma nic lepszego niż ludzki umysł, a do chirurgii podchodził w sposób innowacyjny. Człowieka światowego, który wiedzę o medycynie czerpał z najlepszych ośrodków naukowych i klinicznych, a rozwiązania stamtąd przywiezione starał się od razu aplikować w swojej klinice. Wybitnego dydaktyka, którego wykłady przyciągały tłumy studentów, a także mentora wielu pokoleń chirurgów.
– Jan Nielubowicz był postacią wyjątkową. Miał wielkie marzenia, które potrafił wprowadzić w życie i pozostawił po sobie ogrom dorobku i ważnych prac – podkreślał prof. Sławomir Nazarewski.
Z kolei prof. Tadeusza Orłowskiego wspominano jako profesjonalistę w każdym calu, z ogromną wiedzą i doświadczeniem, czym chętnie dzielił się z innymi. Był dydaktykiem i szefem wymagającym, ale przy tym poświęcającym wiele swojego czasu zarówno pacjentom, jak i młodym adeptom medycyny. A także człowiekiem z ogromnym poczuciem humoru.
– Uważam, że jako lekarz, naukowiec i organizator był najwybitniejszą i najważniejszą postacią jaką dane mi było spotkać – powiedział prof. Andrzej Górski, były rektor WUM.
O postępach w transplantologii i jej perspektywach
W drugiej i trzeciej części sympozjum prelegenci przedstawili wielowymiarowy obraz współczesnych przeszczepień nerek, dzieląc się zarówno własnymi doświadczeniami klinicznymi, jak i aktualnym stanem wiedzy w tej dziedzinie. Mówili o wyzwaniach i sukcesach. A także o tym, jak będzie wyglądać przyszłość tej dziedziny, być może wcale nie taka daleka. A jako reprezentanci – w znakomitej większości – naszej uczelni potwierdzili swoimi wystąpieniami pozycję WUM jako silnego ośrodka medycyny transplantacyjnej, skoncentrowanego na podnoszeniu standardów opieki nad pacjentami.
Prof. Leszek Pączek opowiedział o immunologii transplantacyjnej, prof. Magdalena Durlik o tym, jak zmieniała się immunosupresja w przeszczepianiu nerek, prof. Jolanta Małyszko skupiła się na chorym z przeszłością hematoonkologiczną. Natomiast o perspektywie chirurga naczyniowego na przeszczepianie nerki mówił prof. Zbigniew Gałązka.
– Jeden z angielskich chirurgów naczyniowych mówił, że żyjemy tak długo, jak nasze naczynia – zaznaczył profesor Gałązka. I dodał, że zmiany miażdżycowe mogą stanowić względne przeciwskazanie do przeszczepiania nerki, a także generować szereg powikłań sercowo-naczyniowych. Natomiast chory z zaawansowanymi zmianami miażdżycowymi może zostać zakwalifikowany do przeszczepienia nerki, o ile wcześniej zostanie u niego przeprowadzona operacja naczyniowa.
Zachęcamy do przeczytania wywiadu z prof. Zbigniewem Gałązką o postępie w przeszczepianiu nerek
Na pytanie, co zrobić, aby pacjent z czynnym przeszczepieniem nerki przeżył 25 lat odpowiedział prof. Krzysztof Mucha, przypominając, że obecnie długość życia pacjenta po przeszczepieniu nerki wynosi między 8 a 12 lat. Choć pod opieką naszych lekarzy są pacjenci, którym nerkę przeszczepiono ponad 40 lat temu.
– Uważa się, że 80% powikłań po transplantacji jest związanych z immunosupresją, bez względu na to, o jakim narządzie mówimy – tłumaczył prelegent. I dodał, że kolejnymi problemami po transplantacji nerek są: nowotwory, które dotyczą 49% pacjentów po przeszczepieniu oraz ryzyko nawrotu chorób nerek, które po 10 latach od przeszczepienia dotyczy 15% pacjentów. Problemem jest także fakt, że co dziewiąta osoba oczekująca dzisiaj na transplantację nerki to osoba wymagająca retransplantacji, a 26% z nich stanowią osoby powyżej sześćdziesiątego piątego roku życia, czyli osoby z co najmniej dwiema chorobami towarzyszącymi.
– Problemów klinicznych jest bardzo dużo, natomiast wiedza i doświadczenie naszych ośrodków jest olbrzymie i dzięki temu jesteśmy w stanie sprawnie sobie z nimi poradzić – podkreślił profesor Mucha.
O przeszczepieniach nerek od żywych dawców i zastosowaniu metod małoinwazyjnych w transplantologii opowiedział prof. Tomasz Jakimowicz. Jak podkreślał – bardzo ważna jest staranna kwalifikacja dawcy do operacji, zastosowanie bezpiecznej i sprawdzonej techniki operacyjnej, jednocześnie zapewniającej dawcy komfort pobrania. Na to pozwalają techniki małoinwazyjne.
Prof. Piotr Kaliciński z Centrum Zdrowia Dziecka opowiedział o współpracy między WUM a Centrum w obszarze przeszczepiania nerek u dzieci, zaś prof. Andrzej Barański z Uniwersytetu w Lejdzie o szkoleniach międzynarodowych w pobraniach narządów jamy brzusznej.
Z kolei autotransplantacje wątroby były tematem wystąpienia prof. Michała Grąta. A to dlatego, że zaledwie kilka dni temu w kierowanej przez profesora Grąta klinice odbyła się nowatorska operacja usunięcia olbrzymiego nowotworu wątroby z wykorzystaniem technik transplantacyjnych – autotransplantacja wątroby z resekcją ex sit.
– Sama koncepcja autotransplantacji wątroby to crème de la crème transplantologii i chirurgii wątroby, czyli przesuwanie granic - najczęściej w chirurgii onkologicznej, w sytuacjach, gdy uznajemy, że dana zmiana ogniskowa jest nieresekcyjna, ale konieczne jest jej wycięcie. W takich sytuacjach jesteśmy w stanie wyciąć i naprawić narząd, a następnie ten narząd, a właściwie autograft, przeszczepić. I to bez ograniczenia, jeśli chodzi o liczbę dostępnych narządów – zaznaczył profesor Grąt.
O roli POLTRANSPLANT-u w przeszczepianiu nerek mówił prof. Artur Kamiński, zaś o wynikach transplantacji nerek w Polsce – Dorota Lewandowska.
O tym, jakie są nowe strategie pozyskiwania i przeszczepiania nerek mówił prof. Jarosław Czerwiński, o typowaniu tkankowym dr Marcelina Grabowska, o ksenotransplantacjach dr Michał Macech, zaś o sztucznej inteligencji w transplantologii prof. Maciej Kosieradzki.
W sympozjum udział wzięli, prócz wymienionych powyżej, m.in.: prof. Agnieszka Cudnoch-Jędrzejewska, prorektorka ds. klinicznych i inwestycji, prof. Marek Kuch, prorektor ds. studenckich i kształcenia, prof. Tadeusz Tołłoczko, rektor naszej uczelni w latach 1990-1996, prof. Paweł Włodarski, dziekan Wydziału Lekarskiego, prof. Robert Gałązkowski, przewodniczący Rady Dyscypliny Nauk o Zdrowiu, prof. Krzysztof Filipiak, dyrektor-rektor Centrum Medycznego Kształcenia, prof. Piotr Siciński z Harvard Medical School.
