Prof. Zygmunt Derewenda o tym, jak badania nad insuliną stały się podwaliną współczesnej nauki

Profesor Derewenda jest biologiem strukturalnym z Uniwersytetu w Wirginii (USA). Z okazji jubileuszu 100-lecia Wydziału Farmaceutycznego przyjechał na naszą uczelnię, aby spotkać się z pracownikami oraz studentami i opowiedzieć im o historii badań nad insuliną oraz o ich znaczeniu dla rozwoju nauki i medycyny.

Wykład odbył się 15 kwietnia w auli Wydziału Farmaceutycznego. Gościa przedstawił prof. Sebastian Granica, kierownik Katedry i Zakładu Biologii Farmaceutycznej WUM.  

Od ratunku dla chorych do zrozumienia, jak komórki komunikują się ze sobą

– Insulina jest podstawowym hormonem, a decyzje podejmowane wokół badań nad nią i nad jej produkcją ukształtowały nowoczesną medycynę – tłumaczył profesor Derewenda.

Już pierwsze zastosowanie insuliny - szczególnie u pacjentów pediatrycznych - wywołało przełom, a cukrzyca przestała być chorobą śmiertelną. Równolegle z rozwojem terapii postępowały badania podstawowe nad insuliną, w tym eksperymenty krystalizacyjne. I to dzięki nim naukowcy zrozumieli, czym są białka i jak działają w organizmie. 

– Zrozumienie tego wymagało dekad nieudanych prób, udoskonalenia metod oczyszczania oraz rozwoju narzędzi analitycznych – opowiadał badacz z Wirginii – ale insulina odegrała w tej historii rolę centralną. Stała się białkiem modelowym: wystarczająco małym, by dało się je badać, wystarczająco stabilnym, by je krystalizować, i jednocześnie kluczowym z punktu widzenia medycyny.

Te odkrycia otworzyły drogę do poznania receptora insulinowego i mechanizmów przekazywania sygnału w komórce, a badania nad insuliną przesunęły się w stronę biologii molekularnej i biologii komórki. Aktualnie koncentrują się one na analogach insuliny, strukturze receptora oraz szlakach sygnałowych. Ich celem jest dalsza poprawa terapii i ograniczenie działań niepożądanych. 

– Współczesna terapia insulinowa jest efektem współpracy wielu dziedzin: chemii, biologii, fizyki, medycyny i nauk obliczeniowych. Żadne pojedyncze odkrycie nie byłoby wystarczające samo w sobie – podkreślał prelegent.

Po wykładzie profesor Derewenda odpowiedział na pytania publiczności.