Ponownie odwiedził nas prof. Zygmunt Derewenda

Profesor z Uniwersytetu w Wirginii (UVA) w Charlottesville w USA wziął udział w seminarium nauk farmaceutycznych, a tematem jego wystąpienia była hemoglobina - jedno z najważniejszych białek w historii nauki, niezbędne do życia. Dlaczego? Ponieważ jest odpowiedzialna za transport tlenu z płuc do tkanek i narządów oraz bierze udział w transporcie dwutlenku węgla.

Spotkanie odbyło się 20 października na Wydziale Farmaceutycznym. Profesor Derewenda przyjechał na zaproszenie dr hab. Edyty Pindelskiej z Katedry i Zakładu Chemii Farmaceutycznej i Biomateriałów.

O ewolucji badań nad hemoglobiną

Prof. Zygmunt Derewenda w latach 70. i 80. XX wieku uczestniczył w charakterystyce strukturalnej stanów pośrednich ludzkiej hemoglobiny, czego efektem były dwie publikacje w czasopiśmie „Nature” (1984, 1988). 

W czasie seminarium opowiedział o tym, kiedy i jak zaczęły się badania nad hemoglobiną, wielokrotnie podkreślając, że postęp naukowy zależy od współpracy interdyscyplinarnej i zbiegu okoliczności. 

Badania biochemiczne nad tym niezwykłym białkiem, które znajduje się w krwinkach czerwonych (erytrocytach), rozpoczął w 1825 roku Johann Engelhardt. Hemoglobina była pierwszym białkiem, które udało się wykrystalizować (1840), a także pierwszym, którego masę cząsteczkową jednoznacznie wyznaczono metodą ultrawirowania (1925). Przełomowe badania krystalograficzne z użyciem promieni rentgenowskich rozpoczął w 1938 roku Max Perutz, torując drogę do rozwoju nauki o strukturze białek. Struktury met- i deoksyhemoglobiny doprowadziły do powstania teorii allosterii i kooperatywności oraz modelu indukowanego dopasowania (induced fit). 

Podsumowując wykład profesor Derewenda przyznał, że badania naukowe nigdy się nie kończą i nigdy nie prowadzą do całkowitego wyjaśnienia zjawisk przyrody.

O prelegencie

Zygmunt Derewenda jest biologiem strukturalnym, specjalizującym się w krystalografii rentgenowskiej białek. Jego zainteresowania naukowe obejmują strukturę i funkcję białek oraz metodologię krystalograficzną, w tym m.in. funkcję insuliny, enzymologię strukturalną, sygnalizację w mięśniach gładkich i nowe metody krystalizacji białek. Przed objęciem stanowiska na UVA był stypendystą naukowym (Research Fellow) na Uniwersytecie w York w Wielkiej Brytanii oraz profesorem nadzwyczajnym biochemii na Uniwersytecie Alberty w Edmonton w Kanadzie. Jest autorem i współautorem ponad 160 publikacji i rozdziałów w monografiach (indeks Hirscha 67). Ukończył Uniwersytet Łódzki.