Nagrodę przyznaje Gdański Uniwersytet Medyczny, Naukowa Fundacja Polpharmy i Gdańskie Towarzystwo Naukowe. Prof. Roman Kaliszan, którego imię nosi nagroda, był światowej klasy naukowcem w dziedzinie nauk farmaceutycznych, farmakologii i chemii analitycznej oraz rektorem GUMed w latach 2005-2008.
Uroczyste wręczenie nagrody odbyło się w czasie inauguracji roku akademickiego 2026/2027 na gdańskiej uczelni.
- Profesor Piwowarski świetnie łączy swoją pasję badawczą z działalnością naukową. Jednym z najprężniej rozwijanych przez niego kierunków badań jest synteza oraz wykorzystanie nowych metabolitów postbiotycznych jako substancji o potencjalnym znaczeniu w miejscowym leczeniu chorób zapalnych skóry - mówił prof. Michał Żmijewski, prorektor ds. nauki Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, przybliżając sylwetkę laureata w czasie inauguracji.
- Dziękuję za przyznanie mi tej nagrody. Dziękuję też Warszawskiemu Uniwersytetowi Medycznemu za stworzenie możliwości do rozwoju naukowego i prowadzenia prac wdrożeniowych - mówił wzruszony laureat, odbierając nagrodę. - Ten medal to dla mnie sygnał, że droga, którą obrałem wiele lat temu, jest drogą właściwą.
Przy okazji profesor Piwowarski zachęcał studentów i doktorantów do wiary we własne pomysły, podkreślając, że w przyszłości mogą one przełożyć się na konkretne rozwiązania wykorzystywane w medycynie.
Pod prąd naukowych schematów
Zainteresowania naukowe prof. Jakuba Piwowarskiego skupiają się na badaniu interakcji związków pochodzenia naturalnego z mikrobiotą jelitową człowieka. Obecnie jego zespół prowadzi poszukiwania nowych metabolitów postbiotycznych, rozszerzając badania również na obszar mikrobioty skóry i pochwy oraz mikrobiotę zwierząt.
W 2026 roku rozpoczął profesor realizację finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki pierwszego w Polsce projektu badawczego poświęconego grzybom z rodzaju Psilocybe (PsiloBiota). Jego celem jest poszukiwanie nowych związków o działaniu psychoplastogennym oraz poznanie ich wpływu na oś mikrobiota-jelito-mózg.
Z okazji otrzymania nagrody zapytaliśmy prof. Piwowarskiego o jego zainteresowania naukowe, znaczenie tego wyróżnienia, wskazówki dla młodych badaczy oraz rady dla osób planujących studia farmaceutyczne.
Co najbardziej fascynuje Pana w badaniach nad mikrobiotą?
To, że mimo bardzo intensywnych badań, które są prowadzone, wciąż niezwykle wiele pozostaje do odkrycia, zaś wyniki potrafią być naprawdę zaskakujące. To także wyjątkowo interdyscyplinarna dziedzina, łącząca mikrobiologię, farmakologię, chemię, biologię i medycynę, dzięki czemu pozwala spojrzeć na - z pozoru dobrze znane procesy biologiczne - z zupełnie nowej perspektywy.
Co dla Pana oznacza otrzymanie nagrody noszącej imię prof. Romana Kaliszana?
Kiedy w grudniu 1985 roku (ja byłem wtedy dwumiesięcznym oseskiem) prof. Roman Kaliszan publikował pracę dotyczącą wykorzystania algorytmów komputerowych do przewidywania właściwości chromatograficznych związków, wykorzystanie metod obliczeniowych z użyciem komputerów w naukach farmaceutycznych było podejściem zdecydowanie mniej oczywistym niż dzisiaj. Zapewne więc wymagało przełamywania pewnej nieufności wobec nowych technik, pewnego wizjonerstwa.
Zaczynałem badania nad mikrobiotą człowieka i jej wpływem na metabolizm związków pochodzenia naturalnego w 2011 roku. Wówczas tym zagadnieniem interesowało się stosunkowo niewielu naukowców. Trudno mi było zdobyć finansowanie na te badania, a także opublikować pierwsze prace, które miały stać się podstawą mojego doktoratu. Do dziś pamiętam, ile rodziło to we mnie wątpliwości i rozterek czy warto. Gdybym mógł cofnąć czas, chciałbym powiedzieć młodszemu sobie: „Te 'dziwne' rzeczy, które robisz w laboratorium, kiedyś zostaną docenione”.
Jaką radę przekazałby Pan młodym naukowcom, którzy marzą o dokonywaniu odkryć i wywieraniu rzeczywistego wpływu na rozwój nauki?
Żeby szli pod prąd, ale nigdy na skróty. I mimo, że wiele razy może się nie udać (moja szuflada pełna jest nietrafionych pomysłów), to jedyna droga, aby dowiedzieć się czegoś nowego o świecie, który obecnie coraz bardziej próbuje się wtłoczyć w oparte na prawdopodobieństwie algorytmy.
Co powiedziałby Pan maturzystom o możliwościach, jakie ten kierunek otwiera w świecie nowoczesnej nauki i dlaczego warto go studiować?
Farmacja daje bardzo solidny i stabilny zawód, a poczucie bezpieczeństwa zawodowego jest dziś szczególnie cennym zasobem. Oczywiście zawód farmaceuty, podobnie jak wiele innych profesji, będzie zmieniał się pod wpływem rewolucji cyfrowej. Kluczowe będzie jednak odpowiednie unowocześnianie procesu kształcenia oraz tworzenie takich rozwiązań legislacyjnych, które pozwolą w pełni wykorzystać kompetencje zdobywane podczas studiów farmaceutycznych. Już dziś z nadzieją obserwuję rozwój opieki farmaceutycznej, starania o możliwość prowadzenia indywidualnej praktyki farmaceutycznej oraz stopniowe włączanie farmaceutów klinicznych w proces terapeutyczny.
Myślę więc, że studia farmaceutyczne dają z jednej strony możliwość wykonywania zawodu o dużej wartości społecznej i zapewniającego stabilność, a z drugiej otwierają drogę do bardzo różnych form rozwoju zawodowego i naukowego.
Jednocześnie trudno wyobrazić sobie moment, w którym dostęp społeczeństwa do profesjonalnej, opartej na wiedzy i dowodach naukowych opieki nad farmakoterapią byłby bardziej potrzebny niż obecnie. A nie ma lepiej pod tym kątem wykształconych osób niż absolwenci studiów farmaceutycznych.
O laureacie - profesorze Jakubie Piwowarskim
Profesor jest współtwórcą europejskich oraz amerykańskich patentów i zgłoszeń patentowych chroniących metody otrzymywania i zastosowania urolityn oraz innych metabolitów produkowanych przez mikrobiotę jelitową. Kierował projektami badawczymi i wdrożeniowymi finansowanymi przez Agencję Badań Medycznych, Narodowe Centrum Nauki, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, Deutsche Forschungsgemeinschaft oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jest stypendystą Fundacji Alexandra von Humboldta oraz programu START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Za działalność naukową i wdrożeniową w 2017 roku otrzymał Bionorica Phytoneering Award, przyznawaną przez Society for Medicinal Plant and Natural Product Research oraz firmę Bionorica. W 2019 roku został laureatem Stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla wybitnych młodych naukowców.
Fot. Dawid Linkowski/ Gdański Uniwersytet Medyczny
