Nowy egzamin – nowe wyzwania
Egzamin OSCE (Objective Structured Clinical Examination – Obiektywny Strukturyzowany Egzamin Kliniczny) pozostaje jednym z najważniejszych tematów dla uczelni medycznych. Od roku akademickiego 2028/2029 ma być obowiązkowym elementem kończącym studia na kierunku lekarsko-dentystycznym, a od 2029/2030 – na kierunku lekarskim. Egzamin będzie oceniał praktyczne umiejętności studentów. Docelowo ma zostać wprowadzony także na innych kierunkach: pielęgniarstwie, położnictwie, ratownictwie medycznym i fizjoterapii. Planowane zmiany przewidują również nieobowiązkowy egzamin OSCE I (pre-OSCE), który sprawdzi przygotowanie studentów do zajęć klinicznych na wcześniejszym etapie kształcenia.
Organizacja egzaminów OSCE oznacza dla uczelni ogromny wysiłek organizacyjny i finansowy. Dlatego podczas konferencji KRAUM temat ten zajął szczególne miejsce. Wytycznymi oraz analizą szacunkowych kosztów przeprowadzenia egzaminu zajmował się specjalny Podzespół Ekspertów ds. OSCE Komisji ds. Kształcenia KRAUM.
Egzamin wymaga m.in. doposażenia centrów symulacji, wdrożenia rozwiązań informatycznych do jego przeprowadzania i oceniania, przygotowania scenariuszy oraz przeszkolenia kadry. Potrzebne będą także regularne szkolenia osób pracujących w komisjach egzaminacyjnych. Istotną częścią kosztów są również materiały jednorazowe wykorzystywane na stacjach egzaminacyjnych, na których student wykonuje określone zadania odzwierciedlające różne sytuacje kliniczne.
W kolejnych latach uczelnie będą musiały przygotować się nie tylko do organizacji, ale też stałego prowadzenia egzaminów w tej formule. Wydatki długofalowo obejmują m.in. opracowanie merytoryczne stacji, zakup sprzętu audio-wideo i systemu oceniania, wyposażenie stanowisk, amortyzację trenażerów, udział pacjentów symulowanych, materiały jednorazowe oraz szkolenia kadry. Szacuje się, że przygotowanie dużej uczelni do OSCE może kosztować około 1 mln zł. Do tego dochodzą roczne koszty psychometrii i obsługi informatycznej, szacowane na około 200 tys. zł, oraz koszt etatu osoby odpowiedzialnej za koordynację spraw związanych z egzaminem.
Nadchodzące nowości w kształceniu
Rektorzy omówili również planowane zmiany w ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej. Jedna z propozycji zakłada przebudowę ścieżki kształcenia położnych: pierwsze trzy lata studiów miałyby obejmować kształcenie pielęgniarskie, a kolejne 18 miesięcy – położnicze. Absolwentka kończyłaby więc studia z dwiema kwalifikacjami: pielęgniarki i położnej. Proponowany model jest też szeroko dyskutowany poza KRAUM – ze względu na zapis, zgodnie z którym szkolenia podyplomowe w tych zawodach mogłyby prowadzić wyłącznie szpitale kliniczne, instytuty badawcze, uczelnie wyższe, CMKP oraz okręgowe izby pielęgniarek i położnych.
KRAUM jednogłośnie wyraził poparcie dla działań Krajowej Rady Akredytacyjnej Szkół Pielęgniarek i Położnych (KRASzPiP), która ocenia uczelnie prowadzące lub planujące prowadzić studia na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo.
Rozmawiano także o przyszłych standardach kształcenia logopedów, przygotowywanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ważnym wątkiem było zachowanie interdyscyplinarnego charakteru logopedii, w tym jej wymiaru klinicznego, potrzebnego do pracy m.in. na oddziałach szpitalnych, w ośrodkach medycznych i poradniach specjalistycznych, także rehabilitacyjnych.
Podział subwencji według nowego algorytmu
Podczas obrad sporo miejsca poświęcono wysokości subwencji z budżetu państwa dla uczelni medycznych oraz nowym wskaźnikom stosowanym przez Ministerstwo Zdrowia przy jej obliczaniu. W nowym algorytmie dla uczelni medycznych usunięto składnik umiędzynarodowienia, a w składniku projektowym nie uwzględniono części projektów finansowanych m.in. przez NAWA, Komisję Europejską, Ministerstwo Cyfryzacji czy Ministerstwo Zdrowia.
Rosnąca konkurencja uczelni o szpitale
Rosnące limity przyjęć oraz większa liczba uczelni prowadzących kierunek lekarski sprawiają, że szpitale niekliniczne stają się niezbędnym miejscem kształcenia studentów. Dostęp do tej bazy nie jest jednak ustawowo gwarantowany uczelniom publicznym – opiera się na umowach i negocjacjach, a jego koszty rosną. Jednocześnie projektowane skrócenie stażu podyplomowego zwiększy znaczenie jakości kształcenia klinicznego na studiach, do czego niezbędna jest odpowiednia baza szpitalna. Przy ograniczonej uniwersyteckiej bazie klinicznej rosną stawki, które szpitale i ośrodki zewnętrzne proponują uczelniom za prowadzenie zajęć ze studentami. W niektórych miejscach wzrost sięga nawet 300%.
Ważni goście konferencji KRAUM o ważnych kierunkach zmian
• Senator Beata Małecka-Libera, przewodnicząca Senackiej Komisji Zdrowia, mówiła o pracach komisji nad zmianami w programie kształcenia na kierunku zdrowie publiczne. Podkreśliła potrzebę ujednolicenia standardów kształcenia oraz wzmocnienia roli absolwentów tego kierunku w realizacji programów profilaktycznych i edukacji zdrowotnej, m.in. w szkołach. Komisja zajmuje się także działaniami na rzecz rozwoju poradnictwa i profilaktyki w aptekach oraz coraz częściej podnoszonym tematem adherence, czyli wspierania pacjentów w realizacji zaleceń terapeutycznych, szczególnie w chorobach przewlekłych.
• Katarzyna Zioło-Pużuk, sekretarzyni stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, omówiła nowy model oceny działalności naukowej na lata 2026–2028. Model został zgłoszony do legislacji w związku z projektem zmiany ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zakłada ewaluację w dwóch filarach: jakości działalności naukowej w dyscyplinach oraz potencjału w zakresie nauki i kształcenia. Ustawa ma zostać przyjęta do końca roku. Część uwag zgłaszanych przez KRAUM została już uwzględniona, a ministra zachęcała do przekazywania kolejnych.
• Katarzyna Kęcka, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, odniosła się m.in. do dwóch procedowanych ustaw: ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, znajdującej się obecnie na etapie zgłaszania uwag, oraz ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, obejmującej kwestie kształcenia przeddyplomowego i podyplomowego. Podziękowała również rektorom za efektywne wykorzystanie środków z KPO przeznaczonych m.in. na rozwój centrów symulacji medycznych, w których będą przeprowadzane egzaminy OSCE.
• Tomasz Maciejewski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, zwrócił uwagę na potrzebę przygotowania kadr medycznych do cyfryzacji i korzystania z narzędzi AI. Podkreślił, że nowe technologie powinny wspierać rozwój wiedzy i kompetencji medyków, a nie je zastępować. Wskazał również na potrzebę lepszego przygotowania absolwentów i młodych lekarzy do pracy z nowoczesnymi rozwiązaniami diagnostycznymi i klinicznymi.
• Mariusz Klencki, dyrektor Departamentu Rozwoju Kadr Medycznych w Ministerstwie Zdrowia, przedstawił procedowane zmiany w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty, w tym m.in. te dotyczące nowych zasad przydzielania miejsc rezydenckich w całym kraju.
• Zuzanna Nowak-Życzyńska, dyrektor Wydziału Nauki i Ewaluacji Agencji Badań Medycznych, omówiła plany kontynuacji obecnych programów oraz wprowadzania nowych inicjatyw w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu. Mówiła także o roli Regionalnych Centrów Medycyny Cyfrowej oraz planach utworzenia z nich sieci ośrodków.
• Janusz Uriasz, przewodniczący Polskiej Komisji Akredytacyjnej, przedstawił ocenę aktualnej sytuacji w szkolnictwie wyższym w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem zmian na rynku uczelni, jakości kształcenia oraz wyzwań związanych z rosnącą liczbą kierunków. Obecnie 52% kierunków na uczelniach posiada lub będzie posiadać akredytację PKA, a 45% takiej akredytacji nie ma.
• Jan Karaszewski, przewodniczący Zarządu Polskiej Unii Szpitali, zwrócił uwagę na trudną sytuację finansową szpitali uniwersyteckich, wynikającą m.in. z wysokiej wartości niezapłaconych świadczeń za 2025 rok oraz za pierwsze półrocze 2026 roku.
Podziękowania dla uczestników i gospodarzy konferencji
Na zakończenie konferencji prowadzący obrady prof. Wojciech Załuska, rektor Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, podziękował uczestnikom i podkreślił znaczenie takich spotkań dla wymiany poglądów, uzgadniania stanowisk oraz budowania współpracy między uczelniami medycznymi. Zaznaczył, że KRAUM stale pracuje nad rozwojem i unowocześnianiem kształcenia w uczelniach medycznych. Szczególne podziękowania skierował do gospodarza spotkania w Warszawie – rektora WUM, prof. Rafała Krenke – oraz do wszystkich osób zaangażowanych w organizację i przeprowadzenie konferencji.
W spotkaniu oprócz wymienionych gości wzięli udział przedstawiciele wszystkich uczelni zrzeszonych w KRAUM: prof. dr hab. Wojciech Załuska – rektor, Uniwersytet Medyczny w Lublinie; dr n. med. Grzegorz Cebula, prof. UJ – dyrektor Centrum Innowacji Edukacji Medycznej, Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum; prof. Leszek Domański – rektor, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie; Krzysztof J. Filipiak – dyrektor-rektor Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego; prof. Dariusz Grzanka – prorektor ds. CM, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Collegium Medicum im. J. Rydygiera w Bydgoszczy; prof. dr hab. Marcin Gruchała – honorowy przewodniczący KRAUM, Gdański Uniwersytet Medyczny; dr hab. n. o zdr. Mariusz Wysokiński, prof. uczelni – przewodniczący KRASPiP, dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny w Lublinie; prof. Irina Kowalska – prorektor ds. nauki i ewaluacji, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku; prof. Zbigniew Krasiński – rektor Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu; dr hab. Beata Kręcisz, prof. UJK – prorektor ds. medycznych Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Collegium Medicum; prof. Maciej Małecki – prorektor UJ ds. CM, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum; prof. Michał Markuszewski – rektor Gdański Uniwersytet Medyczny; prof. Artur Mazur – prorektor ds. CM, Uniwersytet Rzeszowski, Collegium Medicum; prof. dr hab. Janusz Moryś – przewodniczący Uniwersyteckiej Komisji ds. Jakości Kształcenia na Kierunku Lekarskim KRAUM, Gdański Uniwersytet Medyczny; prof. dr hab. Agnieszka Piwowar – prorektor ds. studentów i dydaktyki, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu; Janusz Piekarski – rektor, Uniwersytet Medyczny w Łodzi; prof. dr hab. Jerzy Stojko – prorektor ds. studiów i studentów, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach; dr hab. Magdalena Krajewska-Włodarczyk, prof. UWM – prorektor ds. CM Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Collegium Medicum; prof. Maciej Zabel – pełnomocnik ds. współpracy z KRAUM, Uniwersytet Zielonogórski, Collegium Medicum; prof. Marcin Zaniew – prorektor ds. CM, Uniwersytet Zielonogórski, Collegium Medicum.
Przedstawiciele gospodarza - Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego:
prof. dr hab. Rafał Krenke – rektor; prof. dr hab. Agnieszka Cudnoch-Jędrzejewska – prorektorka ds. klinicznych i inwestycji; Michał Grąt – prorektor ds. umiędzynarodowienia, promocji i rozwoju; prof. dr hab. Marek Kuch – prorektor ds. studenckich i kształcenia; prof. dr hab. Dorota Olczak-Kowalczyk – prorektorka ds. personalnych i organizacyjnych; prof. dr hab. Marcin Sobczak – prorektor ds. nauki i transferu technologii.
