Inauguracja i symboliczne przecięcie wstęgi odbyły się 15 czerwca br. Na ceremonii były władze rektorskie WUM, dyrekcja UCK WUM, reprezentacja władz dziekańskich oraz Senatu, przedstawiciele branży medycznej i branży badań klinicznych, a także pracownicy WUM i UCK WUM oraz dziennikarze. Projekt stworzenia centrum sfinansowany został z Krajowego Planu Odbudowy.
Czym jest UCWBK
UCWBK powstało, by dawać kompleksowe i systemowe wsparcie przy realizacji badań klinicznych prowadzonych na naszym uniwersytecie, w naszych szpitalach i w poradniach. Wsparcie obejmuje badania zarówno niekomercyjne, jak i komercyjne.
– Głównym celem, jaki nam przyświecał, było stworzenie jednego punktu kontaktowego dla osób związanych z badaniami naukowymi, czyli dla badaczy, sponsorów, instytucji i pacjentów – mówił profesor Kołtowski. – Ponadto zadaniem centrum jest zapewnienie pełnej ścieżki wsparcia - od pomysłu, poprzez podpisywanie umów, negocjacje, realizację projektu, jego zamknięcie i rozliczenia. Każde badanie kliniczne będzie też miało swojego koordynatora - czyli osobę, od której w dużej mierze będzie zależała skuteczna realizacja projektu.
Dyrektor UCWBK podkreślał także ogromne zaplecze konsorcyjne nowej jednostki - kliniczne i naukowe. UCK WUM to 3 szpitale kliniczne, 2 000 łóżek, 160 000 hospitalizacji rocznie i 450 000 pacjentów w poradniach, 40 000 zabiegów operacyjnych. Natomiast WUM to 1945 nauczycieli akademickich, 503 samodzielnych pracowników naukowych, 211 profesorów, 292 doktorów habilitowanych, 867 doktorów...
Korzyści dla uczelni, szpitala i pacjentów
– To jest kamień milowy zarówno dla naszej uczelni, jak i dla szpitala uniwersyteckiego – podsumował powstanie UCWBK prof. Rafał Krenke, rektor WUM. – Przygotowaliśmy i otwieramy strukturę, która redefiniuje pojęcie innowacyjności w badaniach klinicznych. Naszą misją, jako wiodącej uczelni medycznej w kraju jest nie tylko kształcenie na najwyższym poziomie, ale także przesuwanie granic wiedzy. Oprócz tego chcemy zadbać, żeby odkrycia naukowe jak najszybciej przekładały się na terapie dostępne dla pacjentów. Powołanie UCWBK to właśnie bezpośrednia odpowiedź na to wyzwanie. Tworzymy unikalny ekosystem, w którym doskonałość akademicka spotyka się z profesjonalnym nowoczesnym zarządzaniem procesem badawczym.
O korzyściach płynących dla pacjentów mówiły też Marzena Kowalczyk, dyrektor UCK WUM oraz Dorota Szubstarska, dyrektor ds. projektów naukowo-dydaktycznych WUM. Swoje wystąpienia mieli również goście wydarzenia - Marcin Iskra, dyrektor generalny Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dr Elżbieta Bylina, dyrektor Centrum Rozwoju Badań Klinicznych, Piotr Sawicki, członek Rady Naukowo-Biznesowej oraz Ernest Szubert, prezes GCP.pl. W ich wypowiedziach dominowały gratulacje i wyrazy uznania, ale znalazły się także wskazówki dotyczące tego, jak radzić sobie z największymi wyzwaniami w realizacji badań klinicznych.
O roli kawy w badaniach klinicznych i nie tylko
Podczas uroczystości można było wysłuchać bardzo ciekawych prezentacji pokazujących, jak istotną rolę odgrywają badania kliniczne w medycynie. Wystąpienie prof. Hanny Szajewskiej zatytułowane było "Od Warszawy do „NEJM”: kulisy badania PREVENTCD – jak próbowaliśmy zapobiec celiakii". Profesor wspominała, że pomysł badania narodził się przy stoliku w kawiarni. Naukowcy chcieli sprawdzić, czy poprzez wczesne interwencje żywieniowe i karmienie piersią podczas wprowadzania glutenu można zapobiegać rozwojowi celiakii. Przeprowadzono badanie i okazało się, że...ani wczesne wprowadzenie glutenu u dzieci z wysokim ryzykiem rozwoju celiakii, ani karmienie piersią nie zmniejszają ryzyka wystąpienia choroby.
– Nasza hipoteza badawcza nie potwierdziła się – mówiła prof. Szajewska – Rozczarowianie? Tak, bo chcieliśmy zapobiec celiakii. Nie, bo dowiedzieliśmy się, że ta droga nie prowadzi do celu. W wiarygodnych badaniach klinicznych negatywny wynik jest równie ważny jak pozytywny, jeśli odpowiada na klinicznie istotne pytanie – podkreślała prelegentka.
Jak badania kliniczne zrewolucjonizowały transplantologię
O tym jak badania kliniczne wpływały na rozwój transplantologii wątroby mówił prof. Michał Grąt w swoim wystąpieniu "Wdrożenie zaawansowanych metod pozaustrojowej perfuzji wątroby w Polsce".
– To czy transplantowany narząd podejmie funkcję czy nie, w ogromnej mierze zależy od fenomenu, który nazywa się uszkodzenie niedokrwienno-reperfuzyjne – wyjaśniał profesor Grąt. – W początkach transplantologii ograniczano to uszkodzenie poprzez tzw. hipotermię prostą, czyli schładzając narząd do temperatury 4 st. C i stosując płyny prezerwacyjne, aby zmniejszyć metabolizm, produkcję wolnych rodników i stopień martwicy. Jednak eksperci zastanawiali się, czy nie ma lepszej metody przygotowania narządu do transplantacji.
Taka metoda w końcu się pojawiła. Była to perfuzja pozaustrojowa z oksygenacją. Metoda była, jednak bez badań klinicznych. Dlatego w 2018 roku profesor Grąt zgłosił się do Narodowego Centrum Nauki z propozycją badania. Jego celem była ocena, czy w przypadku każdej wątroby należy zastosować zaawansowaną perfuzję pozaustrojową. Badanie zostało przeprowadzone i okazało się, że wynik jest negatywny.
– Głównym wynikiem badania było to, że nie ma ani korzyści klinicznych, ani nawet biochemicznych z zastosowania tej drogiej metody przechowywania narządów. Był to bardzo ważny wynik, który nie uzasadniał aż tak szerokiego wprowadzenia nowoczesnych technik. Jednak okazało się też, że jeżeli mamy narząd wysokiego ryzyka, to korzyści są i zastosowanie nowoczesnych technik jest wskazane.
To kolejny dowód na to, że negatywny wynik nie dyskredytuje badania. Co więcej, jak zaznaczał profesor Grąt:
– Wiedza i doświadczenie, które wynieśliśmy z przeprowadzenia tego badania stały się akceleratorem wprowadzania zaawansowanych metod w transplantologii, przede wszystkim perfuzji w normotermii, która daje fantastyczne perspektywy. Jest to bowiem jedyna sytuacja, kiedy po pobraniu narządu, a przed jego wszczepieniem możemy ocenić, czy będzie on działał po przeszczepieniu. Dzięki stosowaniu zaawansowanych metod perfuzyjnych byliśmy w stanie rozwinąć zaawansowane metody przeszczepiania wątroby takie jak dzielenie narządu czy przeszczepienia wspomagające. Jesteśmy też w stanie przeprowadzać tzw. ekstremalną chirurgię wątroby w Polsce, czyli wycięcie wątroby, usunięcie guzów, które są nieusuwalne tradycyjnymi metodami, regeneracja i wszczepienie narządu.
Gdy potrzeby pacjentów stają się projektem badawczym
Wystąpienie prof. Krzysztofa Ozierańskiego dotyczyło przełomowego projektu badawczego IMPROVE-MC, który powstał w związku z pewnym pacjentem.
– To była osiemnastoletnia osoba z narastającą niewydolnością serca. Zastosowaliśmy optymalną farmakoterapię, jednak nie było poprawy – wspominał prof. Ozierański. – Diagnoza: przewlekła niewydolność serca z nieokreśloną przyczyną. Przy takim rozpoznaniu zalecane było wszczepienie kardiowertera-defibrylatora. Jest to narzędzie, które ratuje życie w nagłych sytuacjach, ale jego jakości nie zmienia.
Lekarze zaczęli się zastanawiać, co można byłoby w takiej sytuacji zrobić i pojawił się pomysł wykonania biopsji serca (która w takich wypadkach nie jest postępowaniem standardowym).
– Badanie to wykazało u naszego pacjenta aktywny proces zapalny – mówił profesor. – Zatem został zrobiony drugi krok, również poza standardami, czyli włączenie leczenia immunosupresyjnego. Jaki był efekt? Pacjent z przewlekłą niewydolnością serca, bez perspektyw z 20 proc. frakcją wyrzutową lewej komory – po 9 miesiącach miał frakcję 50 proc. A dziś po 5 latach obserwacji - 60 proc. - czyli prawidłową. Jest aktywny fizycznie, a jakość jego życia znacznie się poprawiła.
Na tej podstawie powstał projekt, który został zgłoszony do konkursu ABM i zyskał dofinansowanie, a w jego realizację zaangażowało się 8 ośrodków w Polsce.
Współpraca między nauką i biznesem
Ważną częścią uroczystości otwarcia UCWBK był panel dyskusyjny poświęcony współpracy między nauką i biznesem. Wzięli w nim udział: dr hab. Jarosław Biliński z Kliniki Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych UCK WUM; Marta Jakubczak, Manager Clinical Operations J&J, prof. Łukasz Kołtowski, dyrektor UC WBK, prof. Magdalena Kucia, kierownik Zakładu Medycyny Regeneracyjnej WUM oraz dr Piotr Przygodzki, Health Economics & Market Access Head Manager Abbott Medical. Eksperci rozmawiali o wzajemnych oczekiwaniach i potrzebach związanych z prowadzeniem badań klinicznych. Dyskusję prowadził Jarosław Kulczycki, rzecznik WUM.
