Integracja obrazowania, nawigacji i robotyki
Nowy system MAKO 4 łączy cyfrowe planowanie operacji, obrazowanie trójwymiarowe, nawigację śródoperacyjną, analizę biomechaniki oraz robotyczne ramię współpracujące bezpośrednio z chirurgiem.
Jeszcze przed zabiegiem, na podstawie tomografii komputerowej, tworzony jest trójwymiarowy model anatomii konkretnego pacjenta. Pozwala to zaplanować rozmiar i ustawienie implantów oraz zakres przygotowania kości z uwzględnieniem indywidualnych warunków anatomicznych.
– W przypadku endoprotezoplastyki kolana możliwa jest również śródoperacyjna ocena balansu więzadłowego i napięcia tkanek miękkich, co pozwala dostosowywać plan do rzeczywistej biomechaniki stawu – wyjaśnia prof. Paweł Łęgosz, kierownik kliniki, który rozwija i koordynuje program robotyki ortopedycznej.
Dzięki nowej technologii, która tworzy wirtualną granicę obszaru operacyjnego, chirurg prowadzi narzędzie, a robot kontroluje jego położenie względem wcześniej zaplanowanego obszaru.
Pierwsze dwa dni działania systemu i aż pięć operacji
Pierwszego dnia zespół z kliniki w składzie: prof. Paweł Łęgosz, dr hab. Łukasz Pulik, dr Paweł Gidziński i dr Paweł Stępniak przeprowadził dwie całkowite endoprotezoplastyki stawu biodrowego z wykorzystaniem małoinwazyjnego dostępu przedniego.
Drugiego dnia dr hab. Łukasz Pulik, wspierany przez prof. Pawła Łęgosza oraz dr. Pawła Stępniaka, przeprowadził trzy operacje całkowitej endoprotezoplastyki stawu kolanowego.
Wszystkie zabiegi przebiegły zgodnie z planem, a pacjenci następnego dnia byli przygotowani do wypisu ze szpitala oraz kontynuowania rehabilitacji.
W ortopedii robot jest zaawansowanym asystentem
– Robotyka ortopedyczna różni się od systemów stosowanych m.in. w urologii, chirurgii ogólnej czy kardiochirurgii – wyjaśnia profesor Łęgosz. – W systemach używanych w tych dziedzinach robot pełni przede wszystkim funkcję niezwykle precyzyjnego manipulatora. Chirurg siedzący przy konsoli steruje instrumentami znajdującymi się w ciele pacjenta, a system przekłada ruchy operatora na precyzyjne ruchy narzędzi operacyjnych.
W ortopedii idea robotyki jest inna.
– Robot w ortopedii jest jego niezwykle zaawansowanym asystentem. Dostarcza nam danych, pomaga zaplanować operację dla konkretnego pacjenta i umożliwia bardzo precyzyjne wykonanie tego planu – mówi prof. Paweł Łęgosz. Jednocześnie dodaje: – Należy pamiętać, że to wciąż człowiek podejmuje decyzje, prowadzi narzędzia i ponosi odpowiedzialność za operację.
Ponad 500 operacji i dwie platformy robotyczne w ortopedii
Uruchomienie nowego systemu to kolejny krok w rozwoju robotyki w klinice. Zespół ma już za sobą unikalne doświadczenie z wykorzystaniem systemu ROSA. To właśnie przy jego użyciu w klinice wykonano już ponad 500 operacji!
– Dysponowanie dwoma różnymi systemami robotycznymi umożliwia rozwijanie kolejnych technik operacyjnych, porównywanie odmiennych rozwiązań technologicznych oraz prowadzenie badań nad zastosowaniem robotyki w endoprotezoplastyce – tłumaczy profesor Łęgosz.
Zdaniem prof. Pawła Łęgosza kolejnym etapem rozwoju robotyki nie będzie wyłącznie udoskonalanie mechaniki urządzeń, ale coraz głębsza integracja robotów ze sztuczną inteligencją.
UCK WUM – w kierunku interdyscyplinarnego centrum robotyki medycznej
Specjaliści Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego WUM korzystają obecnie z czterech różnych systemów robotycznych. Dwa działają w Katedrze i Klinice Ortopedii, Onkologii i Traumatologii Narządu Ruchu Dorosłych i Dzieci.
W Katedrze i Klinice Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej działa system do zaawansowanych małoinwazyjnych zabiegów urologicznych. W Klinice Chirurgii Dziecięcej, Urologii Dziecięcej i Pediatrii wykorzystywana jest modułowa platforma robotyczna, dzięki której w sierpniu 2026 przeprowadzono pierwsze dwa zabiegi usunięcia pęcherzyka żółciowego. Strona z informacją o tych zabiegach: https://www.wum.edu.pl/pierwsze-zabiegi-z-wykorzystaniem-systemu-robotycznego-versius-w-klinice-chirurgii-dzieciecej-wum
Profesor Łęgosz podkreśla:
– Nie chodzi już tylko o to, żeby używać robotów. Powinniśmy budować kompetencje, które pozwolą nam rozumieć, badać i w przyszłości współtworzyć tę technologię. Robot jest narzędziem wspierającym lekarza. Jego wartość powinna być oceniana przede wszystkim przez pryzmat bezpieczeństwa pacjenta, jakości wykonania operacji i efektów leczenia.
