Pierwsze na świecie operacje łuku aorty z zastosowaniem stent-graftów z dodatkowym odgałęzieniem dla tętnicy błądzącej

Tętnica błądząca (Arteria lusoria) to odmiana anatomiczna łuku aorty występująca u około 1-2% populacji. Polega na wrodzonym braku pnia ramienno-głowowego i osobnym ujściu od łuku aorty prawej tętnicy podobojczykowej. W przypadku wystąpienia patologii łuku aorty (tętniak, rozwarstwienie) u chorych z tą anomalią istnieją bardzo ograniczone możliwości techniczne leczenia, w szczególności nowoczesnymi metodami małoiwazyjnymi. 12 i 13 stycznia w naszym Uniwersytecie odbyły się dwie pierwsze na świecie operacje implantacji stent-graftów do łuku aorty z czterema odgałęzieniami u pacjentów z tętnicą błądzącą.

Historycznie, pierwsze wewnątrznaczyniowe operacje łuku aorty za pomocą stent-graftów z odgałęzieniami wykonywano endoprotezami posiadającymi tylko dwa odgałęzienia: dla pnia ramienno-głowowego i lewej tętnicy szyjnej. Wymagały one dodatkowej rekonstrukcji naczyniowej w obrębie szyi dla prawidłowego ukrwienia lewej tętnicy podobojczykowej. Z czasem zaczęto używać stent-grafty posiadające trzy odgałęzienia, dzięki którym leczenie tętniaków i rozwarstwień łuku aorty jest możliwe metodą w pełni wewnątrznaczyniową. Użyte przez stent-grafty z czterema odgałęzieniami były specjalnie zaprojektowane do anatomii pacjentów i wyprodukowane przez firmę Cook – światowego lidera w produkcji tego typu sprzętu.

Korzyści dla chorych

Pierwszy z chorych to 79-latek z tętniakiem łuku aorty średnicy 55mm, o charakterze tętniaka rzekomego, czyli z bardzo wysokim ryzykiem pęknięcia, które w 100% przypadków jest śmiertelne. Operacja przebiegła zgodnie z planem i chory po 4 dniach został wypisany do domu w bardzo dobrym stanie ogólnym.
Drugi to 76-latek z tętniakiem aorty średnicy 70mm oraz tętniakiem tętnicy błądzącej średnicy aż 51mm (prawidłowa średnica tej tętnicy to ok. 10 mm). U niego implantowano stent-grafty z odgałęzieniami do czterech tętnic dogłowowych, trzech tętnic trzewnych (chory ma niedrożny pień trzewny) i jednej tętnicy biodrowej wewnętrznej przekształcając zmienioną chorobowo aortę w tzw. „full metal jacket”. W tym przypadku operacja również przebiegła zgodnie z planem a chory wyszedł do domu w 7 dobie po operacji.
Dzięki zastosowaniu tego typu stent-graftów chorzy uniknęli bardzo ryzykownej i obciążającej operacji otwartej łuku aorty z koniecznością przecięcia mostka, stosowania krążenia pozaustrojowego i co najważniejsze wielomiesięcznej rekonwalescencji.

Zespół wykonujący operacje

Operacje zostały wykonane w Klinice Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej przez chirurgów: prof. Tomasza Jakimowicza i dr n. med. Katarzynę Jamę z udziałem anestezjologów: lek. Bartosza Sadownika i lek. Pawła Koczary, anestetyka i anestetyczki: mgr. Marcelego Soleckiego i mgr Katarzyny Dołoto oraz zespołu instrumentariuszek i instrumentariusza: mgr. Marcina Rosińskiego, lic. Edyty Zhulkevych i lic. Karoliny Grabowskiej. Druga z operacji nie mogłaby się odbyć bez wsparcia lek. Vadima Matsibory z II Zakładu Radiologii Klinicznej, który dwa miesiące przed implantacją stent-graftu zembolizował bocznice tętnicy błądzącej, przygotowując miejsce uszczelnienia stent-graftu. W jednej z operacji brała udział również studentka z koła chirurgicznego Weronika Niewiarowska.

Zespół pod kierunkiem prof. Tomasza Jakimowicza przeprowadził również pierwszą w Polsce implantację stent-graftu do łuku aorty (z dwoma odgałęzieniami) 5.12.2016 oraz pierwszą w Polsce implantację stent-graftu z trzema odgałęzieniami 31.01.2020. Doświadczenie zespołu  w wewnątrznaczyniowych operacjach łuku aorty, obejmujące blisko 150 przypadków jest największe na świecie i poparte licznymi publikacjami w najlepszych czasopismach w dziedzinie chirurgii naczyniowej.